Στον απόηχο του Brexit

 

Επίκαιρα 1.7.2016

Νότης Μαριάς, Ανεξάρτητος Ευρωβουλευτής, Επικεφαλής του Πολιτικού Κινήματος Αντιμνημονιακοί Πολίτες, Καθηγητής Θεσμών Ε.Ε. στο Πανεπιστήμιο Κρήτης

Το Brexit ήταν μία μεγάλη δημοκρατική νίκη των Βρετανών Πολιτών που προσήλθαν μαζικά στις κάλπες και αποδοκίμασαν την Ευρωπαϊκή Ένωση της γραφειοκρατίας και των τραπεζιτών, της μερκελικής λιτότητας και των γερμανικών πολυεθνικών. Το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου εξέφρασε τη βούληση των πολιτών του Ηνωμένου Βασιλείου να μην παραμείνουν σε μία Γερμανική Ευρώπη  η οποία δεν είχε να τους προσφέρει τίποτα παρά μόνο λιτότητα, ιδιωτικοποιήσεις και περιορισμό της εθνικής τους κυριαρχίας.

Ψήφος των Βρετανών Πολιτών κατά της φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης

Ενώ αυτό που προβλήθηκε δεόντως ήταν το γεγονός ότι οι νεότερες ηλικίες ψήφισαν υπέρ της παραμονής ενώ οι μεγαλύτερες υπέρ της εξόδου, η βασική αντίθεση ήταν στην πραγματικότητα περισσότερο ταξική. Εάν αφαιρεθούν οι ψήφοι των δέκα μεγαλύτερων αστικών κέντρων καθώς και της Σκωτίας και της Βορείου Ιρλανδίας (που ψήφισαν περισσότερο για να εκφράσουν την αντίθεσή τους στην Αγγλία, παρά για να στηρίξουν το ευρωπαϊκό κατασκεύασμα), τα ποσοστά υπέρ του Brexit ανέρχονται στο 60-65%. Το ίδιο ισχύει και για τα φτωχά προάστια των μεγάλων πόλεων. Υπέρ του Brexit ψήφισαν οι φτωχότεροι, όσοι δεν είχαν πρόσβαση στην ανώτερη εκπαίδευση, δηλαδή, όσοι ζουν στο περιθώριο της παγκοσμιοποίησης και υπήρξαν τα πρώτα θύματα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών που εγκαινίασε η Θάτσερ και σήμερα εφαρμόζει με περίσσιο ζήλο η Ευρωπαϊκή Ένωση της Μέρκελ, του Σόιμπλε, του Γιούνκερ και του Ντράγκι.

Ταυτόχρονα επιβεβαιώθηκε για μία ακόμη φορά η πλήρης αφομοίωση των δυνάμεων της σοσιαλδημοκρατίας και της κεντροαριστεράς από το κυρίαρχο μοντέλο της Ευρώπης των Δανειστών καθώς και η πλήρης αδυναμία τους να διαδραματίσουν οποιοδήποτε θετικό ρόλο για την ανασύνθεση μιας Ευρώπης της Αλληλεγγύης. Αυτό το γεγονός καθιστά ιδιαίτερα πιθανή την ανατροπή του υπάρχοντος δικομματικού σχήματος στη Βρετανία που σήμερα μορφοποιείται αφενός μεν από το Εργατικό Κόμμα και αφετέρου από το Κόμμα των Συντηρητικών. Δεν αποκλείεται λοιπόν μια ενδεχόμενη μελλοντική σημαντική συρρίκνωση των  Tories που ήταν ήδη διασπασμένοι γύρω από το θέμα του Brexit γεγονός που θα μπορούσε να μετατρέψει σε κόμμα εξουσίας εκ δεξιών το ίδιο το Κόμμα το Nigel Farage. Άλλωστε είναι σύνηθες στην πολιτική ζωή της γηραιάς Αλβιόνας η σύνθεση του δικομματισμού να παραλλάσσει περίπου κάθε εβδομήντα χρόνια.

ΤΤΙΡ και προσαρμογή της Βρετανικής ολιγαρχίας στον νέο παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας-

Η κινητοποίηση υπέρ του Brexit δυστυχώς δεν αποτέλεσε αποκλειστικότητα των διαφόρων φιλολαϊκών δυνάμεων. Αρκεί να θυμηθούμε ότι μόλις δύο ημέρες πριν το δημοψήφισμα η Βασίλισσα Ελισάβετ φέρεται να άδειασε – με κομψό τρόπο – τους οπαδούς του Bremain. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και άλλοι δρώντες που συνδέονται με συμφέροντα στο City του Λονδίνου και του εφοπλιστικού κεφαλαίου.

Αυτό που αμφισβητεί η Βρετανική ολιγαρχία στην συντριπτική της πλειοψηφία είναι η ύπαρξη μίας όλο και στενότερης Ευρωπαϊκής  Ένωσης. Άλλωστε, ο πρωθυπουργός Cameron και οι συντηρητικοί οπαδοί της παραμονής στην ΕΕ, είχαν κερδίσει τέτοιες ρυθμίσεις που θωράκιζαν το Ηνωμένο Βασίλειο απέναντι σε μία πιο συγκεντρωτική Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν πρέπει να ξεχνάμε άλλωστε την παράδοση που φέρει πίσω της η Βρετανική ηγεσία. Είναι μία πρώην αυτοκρατορική δύναμη η οποία είχε ανέκαθεν διαφορετικές φιλοδοξίες από την Ευρώπη της Μέρκελ και του Σόιμπλε.

Σε διεθνές επίπεδο, η παγκοσμιοποίηση οδήγησε σε μεγάλες ανακατατάξεις. Η τάση για ολοένα και μεγαλύτερα πολιτικά και οικονομικά σχήματα συνεχίζει να είναι κυρίαρχη. Τα περιφερειακά σχήματα, όπως η ΕΕ, στη φάση της παγκοσμιοποίησης, είναι μικρά για τα συμφέροντα που καλούνται να εξυπηρετήσουν. Υπάρχει λοιπόν μία τάση ένταξης σε ακόμη μεγαλύτερη κλίμακα όπως αυτή της Αμερικανοκρατούμενης Διατλαντικής Συνεργασίας για το Εμπόριο και τις Επενδύσεις (αγγλιστί Transatlantic Trade and Investment Partnership, ή TTIP), που επιχειρεί να επιβάλλει πάσει θυσία ο Barack Obama πριν τη λήξη της θητείας του και με την οποία οι ΗΠΑ προσδοκούν να «μαντρώσουν» τη Δύση, να δημιουργήσουν τρόπον τινά ένα «οικονομικό ΝΑΤΟ». Το ίδιο επιχειρεί και η Κίνα στην Ασία, ή ακόμα και η Νότιος Αφρική στην δική της περιφέρεια.

Αυτοί οι θεσμοί ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των μεγάλων οικονομιών, αλλά ταυτόχρονα θρυμματίζουν τις Περιφερειακές Ενώσεις όπως τις γνωρίζαμε. Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ προωθούν την TTIP, δηλαδή στην ουσία ένα τεράστιο μπλοκ της Δύσης απέναντι στα BRICS, δίνει τη δυνατότητα στις ηγεσίες πολλών χωρών να σκεφτούν διαφορετικά τη θέση τους στον νέο διεθνή καταμερισμό εργασίας: αφού θα δημιουργηθεί ένα ευρύτερο σχήμα, ποιο το όφελος η Βρετανία να παραμείνει στα στενά όρια της ΕΕ;

Στο νέο πλαίσιο, οι Βρετανοί θα προσπαθήσουν να αποκτήσουν συγκριτικά πλεονεκτήματα. Με το Brexit μπορεί βραχυπρόθεσμα να γνωρίσουν οικονομικές απώλειες στον τομέα των υπηρεσιών, ωστόσο, ως δύναμη ναυτική αλλά και πυρηνική, μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και μέλος του ΝΑΤΟ, η Μεγάλη Βρετανία αποτελεί πρώτης τάξεως δρώντα του νέου αυτού σχήματος και δεν θα δυσκολευτεί να αποκομίσει κέρδη από τη γεωπολιτική της ισχύ που θα παραμείνει δεδομένη για αρκετά χρόνια ακόμη. Συνεπώς μπορούμε να καταλάβουμε ότι το Brexit εξυπηρετεί κάποιους κυρίαρχους κύκλους στη Βρετανία που θέλουν να συμμετάσχουν στο παγκόσμιο παιχνίδι ισχύος πιο ανεξάρτητα από τα πλαίσια που τους δίνονται εντός ΕΕ.

Το νέο τοπίο που διαμορφώνεται στην Ευρώπη

Είναι μάλλον πολύ νωρίς για να προβλέψουμε την τροπή που θα λάβουν οι αντιδράσεις των υπόλοιπων ευρωπαϊκών ελίτ μετά το δημοψήφισμα υπέρ του Brexit. Η Γερμανία είναι σαφές, όπως ειπώθηκε πιο πάνω, ότι επιδιώκει να δημιουργήσει μία Ευρωπαϊκή  Ένωση πιο «σφιχτή» και σε αυτό το εγχείρημα διαθέτει τους συμμάχους της εκτός Γερμανίας. Το πρώτο σημαντικό ερώτημα είναι όμως τι θα κάνουν οι ηγετικοί κύκλοι της Γαλλίας. Εάν δηλαδή θα συνεχίσουν την ταύτιση με την Γερμανία παρά τους σοβαρούς κλυδωνισμούς που έχει υποστεί κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης ο γερμανο-γαλλικός άξονας, ή εάν θα προβούν σε ρήξη, υπό την πίεση του γαλλικού λαού που δεν θέλει σε καμία περίπτωση η χώρα του να μετατραπεί σε υποχείριο μιας μεγάλης Γερμανίας με ό,τι αυτό συνεπάγεται (λιτότητα, ιδιωτικοποιήσεις, περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας). Ένα ακόμη μείζον ανοικτό ζήτημα είναι η στάση που θα κρατήσουν εξωενωσιακοί παράγοντες όπως η Ρωσία.

Ταυτόχρονα , το πολιτικό τοπίο στην Ευρώπη φαίνεται να αλλάζει ραγδαία με την άκρα δεξιά να επελαύνει προς την εξουσία σε Γαλλία και Αυστρία και να καταφέρνει κυριολεκτικά να καπελώσει πολιτικά κάθε αμφισβήτηση της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Από την άλλη είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό ότι το Κίνημα των Πέντε Αστέρων (του Bepe Grillo), θριάμβευσε στις τελευταίες δημοτικές εκλογές τόσο στο Τορίνο όσο και στην πρωτεύουσα Ρώμη. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει χώρος για τη δημιουργία νέων λαϊκών κινημάτων αμφισβήτησης. Κινημάτων που θα υπερβαίνουν τις παραδοσιακές διαχωριστικές γραμμές χωρίς να υποκύπτουν στην ακροδεξιά δημαγωγία και ενδεχόμενα θα δίνουν νέα προοπτική στους λαούς της Νότιας Ευρώπης.

* *

Εν κατακλείδι η Βρετανία φεύγει από την Ε.Ε. αφήνοντας όμως πίσω της τον νεοφιλελευθερισμό της Θάτσερ και το αγγλικό δίκαιο που εφαρμόζεται στις δύο πρώτες  δανειακές συμβάσεις της Ελλάδας. Κατόπιν αυτών των εξελίξεων, πρέπει επιτέλους να ξεκινήσει μία ευρεία όσο και βαθιά συζήτηση στην Ελλάδα, για τον νέο παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας που διαμορφώνεται αλλά και για να συγκροτηθεί από τους πολίτες ένα νέο πολιτικό υποκείμενο  που θα μας απαλλάξει επιτέλους από την τρόικα, τα μνημόνια και την Ευρώπη των Δανειστών και θα διεκδικήσει την καλύτερη δυνατή θέση για την Πατρίδα μας σε μια Ευρώπη της Αλληλεγγύης καθώς και στο νέο διεθνές περιβάλλον που βρίσκεται υπό διαμόρφωση.

Μπορεί επίσης να σας ενδιαφέρουν...

EnglishfrenchitalyGermanSpainrussiapoland