Μετακινήσεις πληθυσμών: η μεγάλη πρόκληση για Ελλάδα, Ε.Ε. και Ο.Η.Ε.

17/6/2016

Νότης Μαριάς, Ανεξάρτητος Ευρωβουλευτής, Επικεφαλής του Πολιτικού Κινήματος Αντιμνημονιακοί Πολίτες, Καθηγητής Θεσμών Ε.Ε. στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.

Με αφορμή την σημαντική επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ κ. Μπαν Κι Μουν στην Πατρίδα μας για το προσφυγικό θα πρέπει να επισημάνουμε για άλλη μια φορά ότι στο πρώτο μισό του αιώνα που διανύουμε θα γνωρίσουμε πρωτοφανείς μετακινήσεις πληθυσμών, όχι μόνο λόγω πολεμικών συγκρούσεων, αλλά και λόγω της φτώχιας, των ανισοτήτων και βεβαίως της κλιματικής αλλαγής. Η αντιμετώπιση τους λοιπόν πρέπει να αποτελέσει την κύρια κοινή προσπάθεια του ΟΗΕ αλλά και των κρατών-μελών της Ε.Ε. για πολλά χρόνια.

 

Μετακινήσεις πληθυσμών και κλιματικοί πρόσφυγες

Οι ιμπεριαλιστικές παρεμβάσεις στο όνομα της δήθεν υποστήριξης της ειρήνης διαλύουν χώρες, καταδικάζουν κοινωνίες ολόκληρες στην υπανάπτυξη, εξαφανίζουν έθνη και λαούς. Αυτές οι επιθετικές ενέργειες κάποιου μικρού αριθμού χωρών της Δύσης όχι μόνο θα πρέπει να καταδικαστούν αυστηρά και να σταματήσουν οριστικά, αλλά θα πρέπει επίσης οι χώρες αυτές να αναλάβουν τις ευθύνες τους φιλοξενώντας στο έδαφός των, τους χιλιάδες πρόσφυγες που δημιούργησαν.

Από την άλλη πλευρά η κλιματική αλλαγή πρέπει να αντιμετωπιστεί σοβαρά και επειγόντως, διότι θα έχει ως αποτέλεσμα την δημιουργία εκατομμυρίων κλιματικών προσφύγων: σε πρόσφατη έκθεση που έγινε στα πλαίσια των εργασιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, υπολογίζεται ότι ήδη μεταξύ 2008 και 2013 οι κλιματικοί πρόσφυγες ανέρχονταν σε 166 εκατομμύρια ψυχές. Αυτοί οι άνθρωποι, σε αντίθεση με τους οικονομικούς μετανάστες, ή ακόμα και με τους πολιτικούς πρόσφυγες, έχουν μετακινηθεί λόγω της καταστροφής του περιβάλλοντος όπου διαβιούν, καταστροφής που πολλές φορές είναι μη-αναστρέψιμη. Αυτό το γεγονός  καθιστά τη συζήτηση γύρω από την αναγνώριση των κλιματικών προσφύγων ιδιαίτερα δύσκολη και συνάμα επιτακτική, καθώς τα προβλήματα θα διογκώνονται διαρκώς χωρίς την κατάλληλη αντιμετώπιση, ενώ ήδη ο ΟΗΕ εκτιμά ότι ο αριθμός των κλιματικών προσφύγων υπερβαίνει τον αριθμό των πολιτικών προσφύγων.

Οι οικονομικοί λόγοι όμως θα είναι η πιο βασική αιτία που θα αναγκάσουν μεγάλο αριθμό ανθρώπων να μετακινηθούν.  Έτσι η υπανάπτυξη αλλά και οι συνεχώς αυξανόμενες ανισότητες σε κάποιες μεγάλες αναπτυσσόμενες χώρες, σε συνδυασμό με τη δημογραφική τους έκρηξη  θα οδηγήσουν εκατομμύρια ανθρώπους να δοκιμάσουν τη τύχη τους αλλού. Οι μεγάλες πληθυσμιακές κοιτίδες του Πακιστάν (200 εκατομμύρια πληθυσμός), του Μπαγκλαντές (160 εκατ.) αλλά και της Ινδίας (1,2 δισ.) καθώς επίσης και οι μεγάλες Αφρικανικές χώρες όπως η Αίγυπτος (90 εκατ.), η Αιθιοπία (100 εκατ.) και η Νιγηρία (180 εκατ.), αναμένεται να αποτελέσουν τους βασικούς τόπους προέλευσης μεταναστών.

Όπως καταλαβαίνει κανείς παρατηρώντας τον Χάρτη, η Ελλάδα βρίσκεται στο σταυροδρόμι των περισσότερων ροών με προορισμό την Ευρώπη. Και δυστυχώς απέναντι σε αυτή τη τεράστια πρόκληση η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει τίποτα απολύτως να προτείνει. Γι’ αυτό και η χώρα μας πρέπει άμεσα να διαμορφώσει μια ολιστική προσέγγιση έναντι των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών.

 

Κατάργηση του Δουβλίνο ΙΙΙ

Ο Κανονισμός του Δουβλίνο ΙΙΙ για το άσυλο έχει αποτύχει πλήρως και έχει μετατρέψει την Ελλάδα και την Ιταλία σε αποθήκες ψυχών. Τον περασμένο Απρίλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε ένα μη νομοθετικό ψήφισμα με το οποίο οι ευρωβουλευτές ζήτησαν να υπάρξει ριζική αναμόρφωση των Κανόνων του Δουβλίνου προκειμένου να διασφαλιστεί η δίκαιη και από κοινού ανάληψη της ευθύνης, η αλληλεγγύη και η ταχεία επεξεργασία των αιτήσεων για άσυλο. Έτσι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε στις 4 Μαΐου την πρόταση για τη μεταρρύθμιση του Συστήματος του Δουβλίνου.

Ωστόσο, με βάση αυτήν την πρόταση, η βασική αρχή του Συστήματος του Δουβλίνου θα παραμείνει η ίδια. Δηλαδή οι αιτούντες άσυλο θα υποβάλουν αίτηση στην πρώτη χώρα εισόδου τους ενώ θα υπάρξει συμπληρωματικά ένας νέος «διορθωτικός μηχανισμός κατανομής» (μηχανισμός ισότιμης αντιμετώπισης), ο οποίος υποτίθεται ότι θα ενεργοποιείται αυτόματα, όποτε μια χώρα αναγκάζεται να διεκπεραιώσει ιδιαίτερα δυσανάλογο αριθμό αιτήσεων ασύλου. Επίσης, η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει για κάθε κράτος μέλος που επιλέγει να μη συμμετάσχει στην ανακατανομή, να καταβάλει στο κράτος μέλος στο οποίο ανακατανέμεται ο αριθμός των αιτούντων άσυλο, εισφορά αλληλεγγύης ύψους 250.000 ευρώ για κάθε αιτούντα (για τον οποίο θα ήταν διαφορετικά υπεύθυνο βάσει του μηχανισμού ισότιμης αντιμετώπισης).

Όπως καταλαβαίνει εύκολα κανείς, αυτές οι υποχρεώσεις θα είναι πολύ δύσκολο να εφαρμοστούν, αν και εφόσον ποτέ γίνουν αποδεκτές. Ταυτόχρονα, αντί να καταργηθεί το κριτήριο της χώρας της πρώτης εισόδου που αποτελούσε το βασικό πρόβλημα και του Δουβλίνο ΙΙΙ, τελικά διατηρείται. Με άλλα λόγια η Ε.Ε. δρομολογεί τη διατήρηση του status quo,  ενώ  δεν αποκλείεται να αρχίσει ξανά η διαδικασία επιστροφών προσφύγων από άλλα κράτη της Σένγκεν στην Ελλάδα πιθανότατα από Δεκέμβριο του 2016.

 

Η Έκθεση της Κομισιόν για τη μετεγκατάσταση προσφύγων

Η Ελλάδα όμως, όπως έχω επισημάνει πολλάκις, δεν αντέχει άλλους πρόσφυγες και παράνομους μετανάστες. Τα πρόσωπα που έχουν εγκλωβιστεί στην Πατρίδα μας σύμφωνα με το Συντονιστικό Όργανο Διαχείρισης Προσφυγικής Κρίσης από 54.042 που ήταν στις                       3 Μαΐου 2016 ανήλθαν στις 58.367 στις 9 Ιουνίου 2016,  δηλαδή είχαμε αύξηση 4.325 ατόμων σε ένα μήνα. Ταυτόχρονα η  περίφημη μετεγκατάσταση δεν προχωρά. Σύμφωνα με τη σχετική Έκθεση της Κομισιόν η οποία δημοσιεύθηκε στις 15 Ιουνίου 2016,  από τους 66.400 πρόσφυγες που έπρεπε να έχουν μετεγκατασταθεί από την Ελλάδα σε άλλες χώρες της Ε.Ε., μέχρι 14 Ιουνίου 2016 είχαν μετεγκατασταθεί μόλις 1503 άτομα!!! Δηλαδή είχαμε 260-300 μετεγκατάστασεις κατά μέσο όρο μηνιαίως. Αν υπολογίσει κανείς τους αριθμούς, με αυτόν τον ρυθμό για να γίνουν οι 66.400 μετεγκαταστάσεις θα χρειαστούν περισσότερα από τρεις δεκαετίες!!!  Αυτό δείχνει την πλήρη απροθυμία των άλλων κρατών μελών της Ένωσης να αναλάβουν τις ευθύνες τους, με εξαίρεση ίσως την Πορτογαλία.

Το ίδιο ισχύει και για τις επαναπροωθήσεις από την Ελλάδα προς την Τουρκία που προχωρούν με ρυθμό χελώνας. Η Ελληνική κυβέρνηση οφείλει να πιέσει για την δημιουργία και λειτουργία, το συντομότερο δυνατόν, ενός υποχρεωτικού συστήματος μετεγκαταστάσεων και επαναπροωθήσεων.

 

Δημιουργία hot spot στις εκτός ΕΕ  χώρες πρώτης υποδοχής

Ταυτόχρονα, η ΕΕ πρέπει να λάβει όλα τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα για να αντιμετωπιστούν ή και να αποφευχθούν οι επερχόμενες κρίσεις. Θα πρέπει λοιπόν να χτυπηθούν τα κυκλώματα των διακινητών και να υπάρξει πίεση για την εφαρμογή τόσο της Συμφωνίας της 18ης Μαρτίου με την Τουρκία, η οποία συνεχίζει τους εκβιασμούς, όσο και η Συμφωνία της Βαλέτα.  Όπερ σημαίνει επιτάχυνση των διαδικασιών επαναπροώθησης.

Επιπροσθέτως, όπως έχω προτείνει από τον Νοέμβριο  2015 (Κυριακάτικη KontraNews               29-11-2015), πρέπει να δημιουργηθούν hot spots στις εκτός Ε.Ε. πρώτες χώρες υποδοχής των προσφύγων, δηλαδή σε Τουρκία, Λίβανο, Ιορδανία αλλά και σε χώρες της Αφρικής για απευθείας επανεγκατάστασεις προς τα κράτη-μέλη της Ε.Ε., χωρίς δηλαδή να αναγκάζονται να διέρχονται παράνομα οι πρόσφυγες από τη Μεσόγειο. Αυτό φυσικά απαιτεί πόρους. Αντί λοιπόν να δαπανώνται 6 δισ. ευρώ σε βοήθεια αποκλειστικά προς την Τουρκία, στην οποία αποδεδειγμένα δεν μπορούμε να έχουμε καμιά εμπιστοσύνη, ας δοθεί έστω μέρος αυτών των χρημάτων στην οργάνωση προσφυγικών καταυλισμών αρχικά σε hot spot στην Ιορδανία και στο Λίβανο.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, ο αριθμός των Σύρων προσφύγων σε Ιορδανία και Λίβανο ξεπερνάει το 1,5 εκατομμύριο. Ο Λίβανος ειδικά, που είναι μία χώρα με πληθυσμό 5 εκατομμυρίων και περιορισμένη έκταση, φιλοξενεί αυτή τη στιγμή περισσότερους από 1 εκατομμύριο πρόσφυγες. Είναι η χώρα με την υψηλότερη αναλογία προσφύγων-μόνιμου πληθυσμού στον κόσμο. Όπως καταλαβαίνουμε όλοι, η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να ξεσπάσει κάποια μείζονα ανθρωπιστική κρίση. Αργά ή γρήγορα λοιπόν οι πρόσφυγες αυτοί θα βρεθούν ξανά στο δρόμο της φυγής και πολλοί εξ’ αυτών θα έχουν κατεύθυνση την Ελλάδα.

 

Η μπλε κάρτα για μετανάστες θα χειροτερέψει το πρόβλημα

Στις 7 Ιουνίου η Κομισιόν εξέφρασε ενώπιον της Ολομέλειας του Ευρωκοινοβουλίου στο Στρασβούργο, την πρόθεσή της για μαζική χορήγηση αδειών εργασίας  και παραμονής στην Ε.Ε. σε επιστημονικό και λοιπό υπαλληλικό-εργατικό προσωπικό τρίτων χωρών. Ως βάση αυτού του καταστροφικού σκεπτικού επιστρατεύεται το γνωστό ψευτο-επιχείρημα ότι η γήρανση του πληθυσμού θα οδηγήσει στο άνοιγμα νέων θέσεων εργασίας.

Σε ομιλία μου κατά την συζήτηση της πρότασης αυτής της Κομισιόν εξέφρασα προσωπικά, στον Δημήτρη Αβραμόπουλο την διαφωνία μου με την πολιτική της μπλε κάρτας για  νόμιμους μετανάστες, όσο η Ευρώπη και ιδίως οι χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου μαστίζονται από τη φτώχεια και την ανεργία. Η πραγματικότητα είναι ότι η δρομολόγηση νόμιμων μεταναστευτικών ροών θα οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη ανεργία, σε μείωση μισθών και σε διάλυση του κοινωνικού κράτους.

 

Όχι στην ισλαμική μαντίλα από τον Γενικό Εισαγγελέα του Ευρωδικαστηρίου

Το τελευταίο και ίσως το πιο καθοριστικό ζήτημα στην αλυσίδα αντιμετώπισης του μεταναστευτικού προβλήματος είναι αυτό της ενσωμάτωσης των προσφύγων στην Ευρώπη  που δυστυχώς μέχρι στιγμής αντιμετωπίστηκε με ιδεοληψίες και επιπολαιότητα. Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι οι σημερινοί ιθύνοντες δεν είναι έτοιμοι να αλλάξουν στάση.

Από εκεί και ύστερα, οι νόμιμοι αλλοδαποί που εγκαθίστανται στην Ευρώπη πρέπει να ενσωματώνονται. Αυτό προϋποθέτει καταρχάς αποδοχή του συνταγματικού πλαισίου και των νόμων του κράτους υποδοχής, και αποφυγή της γκετοποίησης. Πράγμα που συνεπάγεται ότι αυτοί οι άνθρωποι πρέπει να εγκαταλείψουν απαρχαιωμένες πρακτικές και αντιλήψεις. Γι’ αυτό και χαιρετίζω τη Γνώμη του Γενικού Εισαγγελέα του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θεωρεί σύννομη την απαγόρευση της ισλαμικής μαντίλας στους χώρους εργασίας.

Η προσφυγική και μεταναστευτική κρίση δεν μπορεί να προσεγγίζεται μονοδιάστατα , χωρίς να λαμβάνονται υπόψιν οι ιστορικές και πολιτικές της πτυχές, ειδικά στην Ελλάδα. Η Ελλάδα, σε αντίθεση με τις Δυτικές χώρες, βρίσκεται στα σύνορα της Ευρώπης και ταυτόχρονα στα σύνορα με το Ισλάμ. Και σαν να μην έφτανε αυτό, γειτνιάζει με μία χώρα – την Τουρκία – που δεν έχει κρύψει ποτέ τους εχθρικούς προς την Ελλάδα, ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς της για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Πρέπει λοιπόν η χώρα μας να θέσει το πρόβλημα διεξοδικά και πολυδιάστατα, διαφορετικά κινδυνεύει άμεσα με λιβανοποίηση.

Καταρχήν λοιπόν, πρέπει να θεσμοθετηθούν και ρήτρες κατανομής νόμιμων μεταναστών σε επίπεδο Ένωσης, όπως γίνεται και στην περίπτωση των προσφύγων, με βάση τον πληθυσμό, την έκταση, το ΑΕΠ, αλλά και τον ρυθμό ανάπτυξης και το ποσοστό ανεργίας σε κάθε κράτος μέλος. Ταυτόχρονα, και καθώς, όπως εξήγησα νωρίτερα, οσονούπω θα μιλάμε για κλιματικούς πρόσφυγες, πρέπει να υπάρξει πρόβλεψη εκ των προτέρων για την δίκαιη κατανομή των κλιματικών προσφύγων, δηλαδή με βάση την ικανότητα της κάθε χώρας, αλλά και ανάλογα με τη συμβολή της στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής.

epikaira1_17_6_2016

epikaira2_17_6_2016

epikaira3_17_6_2016

Μπορεί επίσης να σας ενδιαφέρουν...

EnglishfrenchitalyGermanSpainrussiapoland